DİJİTAL YAYINCILIK, AÇIK ERİŞİM VE PREPRİNT SÜREÇLERİNDE ETİK İHLALLER

Abstract

ÖZET

Günümüz dünyasında yaşanan teknolojik gelişmeler ve yeni hayat düzeni pek çok sektörde olduğu gibi yayıncılıkta da yenilikleri beraberinde getirmiştir. Covid-19 pandemisi ile yaşanan kısıtlamalar bireylerin bilgisayar ve internet kullanımını artırmış, bilgiye erişimde önemini artıran uygulamalar hayatımıza girmiştir. Özellikle pandemide anlık ve hızlı bir şekilde ulaşılması gereken Covid-19 ile ilgili bilgiler, çalışmaların dijital platformda, herkesin ulaşabileceği şekilde yayınlandığından önemli bir kullanım konforu oluşturmuştur. Gelenekselleşmiş yayıncılık faaliyetleri dijital yayıncılığın gölgesinde kalarak bilim dünyasına ve yayıncılık sektörüne yeni bir ivme kazandırmıştır. Bireylerin geleneksel yayın uygulamalarını bırakarak dijital yayıncılığı tercih etmeye başlaması karşımıza açık erişim ve ön baskı (preprint) kavramlarını çıkartmaktadır. Bilgiye erişmeyi herkes tarafından ulaşılabilir hale getiren ve zaman sınırı olmadan kullanılabilen dijital yayın, açık erişim ve ön baskılar bilim dünyasına katkı sağlamıştır. Açık erişim ve ön baskı uygulamaları, yazarların ve araştırmacıların bilgiye erişiminde avantajlar sağladığı gibi bu süreçte karşımıza etik ihlaller yapılarak hazırlanmış çalışmaları da çıkartabilmektedir. Etik riskleri doğuran uygulamalar bilgiye duyulan güveni de sarsmaktadır. Bu çalışmanın amacı; dijital yayıncılık ve beraberinde gelen açık erişim, ön baskı kavramlarının anlaşılmasını sağlayarak, yazar ve araştırmacılar açısından faydalarını belirtmek, bu uygulamaların pandemi süreçlerine etkisini tartışmak ve dezavantajlı durumlarını, süreçlerde yapılabilecek etik ihlalleri belirterek bu durumu önlemek ve bilimsel bilgi güvenini sarsan unsurları ortadan kaldırmak için çözüm önerileri sunmaktır.