Küresel Sağlıkta Dekolonizasyon ve Yerel Yönetişim

Abstract

ÖZET

   Bu çalışma, küresel sağlık alanında kolonyal mirasın güncel yönetişim mekanizmaları, araştırma fonlarının dağılımı, bilgi üretim rejimleri ve ortaklık modelleri üzerindeki etkilerini incelemektedir. Kavramsal bir literatür analizi olarak tasarlanan araştırma, postkolonyal ve dekolonyal kuramsal yaklaşımlar çerçevesinde küresel sağlıkta süregelen yapısal eşitsizlikleri ele almaktadır. Bulgular, fon kontrolünün ve epistemik otoritenin büyük ölçüde Küresel Kuzey’de yoğunlaştığını; bu durumun hiyerarşik ortaklık modellerini, bağlamdan kopuk araştırma önceliklerini ve yerel aktörlerin karar alma süreçlerinden dışlanmasını yeniden ürettiğini göstermektedir. Çalışma, yerel yönetişim kapasitesinin güçlendirilmesi, epistemik adaletin sağlanması ve etik ilkelere dayalı, eşitlikçi ortaklıkların geliştirilmesinin küresel sağlıkta daha adil ve sürdürülebilir sonuçlar için kritik olduğunu savunmaktadır. Dekolonizasyon, teknik bir reform alanı değil; uzun vadeli politik, kurumsal ve epistemik bir dönüşüm süreci olarak ele alınmaktadır.

ABSTRACT

  This study examines how colonial legacies continue to shape contemporary global health governance, research funding mechanisms, knowledge production regimes, and partnership models. Designed as a conceptual literature review, the analysis draws on postcolonial and decolonial theoretical frameworks to explore persistent structural inequalities in global health. The findings indicate that control over funding and epistemic authority remains largely concentrated in the Global North, reinforcing hierarchical partnerships, externally defined research priorities, and the marginalization of local actors in decision-making processes. The study highlights that global health inequities are reproduced not merely through resource scarcity but through governance arrangements and institutional practices rooted in colonial power relations. Strengthening local governance, advancing epistemic justice, and fostering ethically grounded, equitable partnerships are identified as key conditions for more sustainable and just global health outcomes. The paper argues that decolonization in global health should be understood not as a technical intervention, but as a long-term political, institutional, and epistemic transformation.